Vijf fijne feitenvideo’s

HET PODCASTPROGRAMMA Onder Mediadoctoren wilde me interviewen, over hoe het is om video’s te maken bij de Volkskrant, en dus leek het me aardig om de balans eens op te maken. Welke van onze factcheckvideo’s zijn de beste?

Kijkcijfers zijn daarvoor niet de beste maat. Op Facebook, ons belangrijkste platform voor de video’s, lopen de kijkcijfers van de feitenvideo’s nogal uiteen – van 10 duizend tot, jawel, 1,9 miljoen views. Ook zonder die uitschieter (want dat was het) wisselt het aantal views sterk: gemiddeld 35 duizend views, maar met een standaardafwijking van 25 duizend, om het precies te zeggen.

Daarom kijk ik, als een volleerd sociale-media-goeroe, liever naar het aantal interacties. Hoe vaak werd een video per duizend views door kijkers geliked en gedeeld? Dat levert deze top-vijf op van onze, ik durf wel te zeggen, door de bezoeker meest gewaardeerde video’s:

Op 5: Wonen er echt tienduizend illegale asielzoekers in Amsterdam?

Op 4: Is Nederland probleem-drinkland nummer drie van de wereld?

Op 3: Zijn er in ons land meer fundamentalistische Christenen dan moslims?

Op 2: Is deze ijsbeer echt slachtoffer van klimaatverandering?

Op 1: Hoe zit dat nou met dat lagere zwarte IQ?

Leuk en motiverend, dat onze video’s zo goed worden bekeken en gewaardeerd. En veelzeggend natuurlijk, dat de best gewaardeerde video’s allemaal gaan over maatschappelijke thema’s.

We blijven vrolijk doorgaan!

(Ons vaste team bestaat uit: Rizky (coördinatie, montage, camera), Robin (camera, montage), Ronald, Tomas, Enith, Jennie (research), Myrthe (animatie), ikzelf (research, scripts, presentatie).)

Mogen deze cartoons dan óók?

AAN DE HEMELPOORT staan de drie Parijse aanslagplegers, de lopen van hun kalasjnikovs nog rokend, hun kleren vol gaten. Maar aan de deur wijst Allah over zijn schouder. Door een kier van de hemelpoort zie je de gezichten van Charb, Cabut, Wolinski en de anderen; ze lachen en vermaken zich in een orgie met naakte jongedames.

‘Sorry’, zegt Allah tegen de beteuterde terroristen, ‘Sinds die cartoonisten gisteren binnenkwamen, zijn we door al onze maagden heen.’

Zo zou mijn cartoon eruitzien als ik kon tekenen – een kunst die ik helaas niet beheers. In een andere variant (niet van mijzelf, maar van Esra Visser) zegt Allah: ‘Die 72 maagden? Nee, dat was satire.’

Verwarrend, met die cartoons. Want wat mag er nou allemaal wel en niet, nu we allemaal plechtig hebben verklaard dat we Charlie ‘zijn’?

Opeens moest ik denken aan een andere cartoonrel, die afgelopen zomer speelde in Australië. De Sydney Morning Herald verontschuldigde zich toen voor een scherpe politieke prent die de draak stak met de Israëlische aanvallen op Gaza:

Sydney-Morning-Herald

De krant bood excuses aan, maar let op de formulering: omdat de cartoon ‘een ongepast element van religie aansprak en daarin een serieuze inschattingsfout maakte’, aldus de krant. Aha: de joodse godsdienst was beledigd. Dat woog blijkbaar opeens zwaar.

Ook het stereotype beeld van de ‘jood’ in de tekening was fout, schreef de krant in reactie op de ‘widespread reader and community reaction‘ die volgde op de publicatie. ‘Er heerste de sterke opvatting dat de cartoon overeenkomsten vertoonde met illustraties die rondgingen in Nazi-Duitsland. Dat zijn dreigende cartoons, die generaties joodse mensen nog altijd achtervolgen en traumatiseren,’ aldus de krant.

De grens van de satire was, kortom, bereikt. Maar wat is nou precies het verschil met, laten we zeggen, onderstaande cartoon van Glenn McCoy? Roept die niet ook een sterk stereotype op?

muslimhate59

Om het dilemma op zijn scherpst te krijgen, is het lollig om eens wat rond te neuzen in de cartoons uit de islamitische wereld. Zo geven de spotprenten van de linkse Braziliaanse tekenaar Carlos Latuff de situatie zoals die in elk geval door veel moslims wordt gevoeld aardig weer:

B60LqqHIUAEVoyd

Dat is natuurlijk het probleem. De ongemakkelijke twee maten waarmee we meten. En nee, veel verder dan algemeenheden als ‘wie begint te schieten, zit altijd verkeerd’ kom ik eerlijk gezegd óók niet. Hoewel dat, laten we zeggen, natuurlijk geen onbelangrijk detail is.

Wél weet ik dat het met beelden altijd oppassen is. Tekeningen zijn een beproefd middel om de ander te brandmerken, te ontdoen van menselijke trekjes en een stereotype te ‘laden’, zoals dat in sociologenlingo heet. Dat kan het begin van een opmaat zijn voor geweld. Want een ontmenselijkte vijand is niet langer je medemens; daarmee kun je doen wat je wilt.

Een op het oog nogal onschuldige cartoon zoals deze:

screenshot_26

 

…moet je daarom altijd zien in met ergens in je gedachten prenten zoals deze:

B7EWhrJIgAAwbAl