Hey, Jesse Klaver, ben je soms klimaatontkenner?

GROENLINKS-VOORMAN JESSE KLAVER hoefde er welgeteld één dag over na te denken. Kernenergie? No way, wat hem betreft, zo stelde hij in een achtknaller op Twitter. Dat was amper een etmaal nadat Arjen Lubach op Zondag zijn nek uitstak en het opnam voor de omstreden energiewinning uit atoomsplitsing, en VVD’er Klaas Dijkhoff er meteen maar een nucleair proefballonnetje achteraan stuurde.

Terecht, om zo je twijfels te hebben bij kernenergie. Lubach mag dan gelijk hebben dat kernenergie relatief veilig is – het hoeft maar één keer écht mis te gaan en de poppen zijn aan het dansen. En Lubach heeft wel gelijk dat kernenergie een CO2-vrije, stabiele en goedkope manier van energie-opwekking is, hij stapt wel erg makkelijk heen over de nadelen. Zoals dat het tijd kost (en klauwen vol geld) om kerncentrales te bouwen en dat de winning van grondstoffen vaak problematisch is. Plus dat voorstanders de neiging hebben om de mooie kanten van nieuwe technieken, zoals kernfusie, zwaar te overdrijven.

Maar op zijn beurt lijkt ook Jesse Klaver iets te vergeten: de wetenschappelijke consensus.

In zijn tussenrapport van vorige maand becijfert het VN-klimaatpanel het IPCC wat er precies nodig is om de internationale klimaatdoelstelling te halen, van 1,5 graad opwarming, en zeker niet meer dan 2 graden. En in al die vingeroefeningen gaat de hoeveelheid kernenergie flink omhoog, omdat China, Rusland en India nog heel wat centrales willen bouwen.

Zo gaat zelfs in het meest ‘groene’ scenario de hoeveelheid kernenergie met 59 procent omhoog in 2030, en met 150 procent in 2050. In de minst strenge scenario’s, waarbij we de 1,5 graad tijdelijk overschrijden, vervijfvoudigt de kernenergie zelfs. Vervijfvoudigt!

Hier, kijk zelf even naar de cijfers (van links naar rechts staan de vier scenario’s, van streng naar minder hard):

nuclear

Interessant is dat die informatie een beetje verstopt staat in het rapport, en niet voorkomt in het persbericht. Kennelijk voelt het IPCC de bui ook wel hangen: shit, we zijn voor ons draagvlak afhankelijk van Groenen en Linksen, en daar is kernenergie hartstikke taboe.

Maar hee, Jesse Klaver, klimaatwetenschapontkenner! Met zo’n njet tegen kernenergie ligt het vrij simpel: we halen die doelstelling niet.

Welles!, zeggen de Jesse Klavers op dit punt altijd. We moeten en zullen de CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent hebben verminderd, via het klimaatakkoord en met windmolens en zonnecellen.

Maar het venijn zit in dat ‘we’. Klaver denkt daarbij, lekker pastoraal, aan Nederland. Terwijl de klimaatdoelstellingen internationaal zijn. Al stoot Nederland vanaf vandaag geen molecuul CO2 meer uit, voor onze internationale klimaatafspraken maakt dat vreemd genoeg niet uit. Daarvoor kijkt men namelijk niet naar de besparing van Nederland – maar naar die van Europa.

Daar zit Klavers denkfout. Bij ‘vijf keer meer kernenergie’ ziet hij er, bij wijze van spreken, al vijf kerncentrales à la Dodewaard of Doel bij bouwen in ons toch al krap bemeten land. Terwijl het er natuurlijk om gaat dat Nederland als de sodemieter kernstroom moet gaan aanmoedigen – die vervolgens wordt opgewekt in Frankrijk of Oost-Europa. Waarna de markt zijn werk doet en er wellicht ergens in Europa iemand op het idee komt om er kerncentrales bij te bouwen.

Ik ben persoonlijk helemaal niet zo’n voorstander van kernenergie, voordat u dat nou denkt. Maar in een klimaatrealiteit waar de VVD’er zijn geliefde auto duurder ziet worden, de CDA’er zijn lapje vlees moet verruilen voor een tofuburger en de PvdA’er huurders moet lastigvallen met klimaattoeslagen, mag ook milieuminnend links best wat water bij de ideologische wijn doen.

Voorlopig weten we één ding zeker: met de koers van GroenLinks, de Groenen, Greenpeace en nog zowat wat begint met ‘Gr’ houden we de opwarming van de aarde niet onder de 2 graden, en zeker niet onder de 1,5 graad.

Dat is geen politiek of moreel oordeel – maar gewoon de wetenschappelijke consensus.

 

Advertisements

Is ‘valse balans’ niet gewoon een trucje om kritiek te smoren?

DAAR WAS HET verwijt weer, in het kabaal rond de omstreden klimaattweet van Thierry Baudet deze keer. ‘Jullie creëren een valse balans!’, klonk het in koor nadat de Volkskrant een brief plaatste waarin wetenschapsjournalist Simon Rozendaal betoogt dat Baudet helemaal zo’n ongelijk nog niet heeft. ‘Schandalig!’

Valse balans, ‘false balance’ voor degenen die het wat deftiger willen laten klinken. Betekent zoiets als: een wetenschappelijk vaststaand feit in twijfel trekken, door er een minderheidsstem tegenover te stellen. Alsof die even belangrijk zouden zijn. Bij voordrachten illustreer ik het altijd met dit plaatje:

Afbeelding1

 

Inderdaad, soms valsbalanceert het uit de hand. Jeroen Pauw moest vorig jaar openlijk excuses aanbieden, nadat hij in een uitzending over vaccins een gewone arts tegenover drie vaccin-ontkennende dwaallichtjes uit het sprookjesbos had gezet. En in een open brief klaagden ruim honderd Nobelprijswinnaars dat journalisten bij berichten over genetisch gemodificeerde gewassen altijd weer de onwetenschappelijke onzin van de anti-gmo-activisten van stal halen dat gengewassen kankerverwekkend zouden zijn.

Jammer alleen dat ‘valse balans’ soms ook wordt gebruikt als trucje om tegenstanders het zwijgen op te leggen. Vooral klimaatactivisten hebben hiervan een handje. Toen ik onlangs in een uitgebreid stand-van-zakenartikel over het klimaat ook de kritische klimaatpublicist Marcel Crok kort aan het woord liet, joelden vanaf de publieke tribune prompt de blauwe twittervogeltjes: false balance, weg ermee!

Dat is natuurlijk inflatie van de valse balans. In een radioreportage op NPO1 over Monsanto’s landbouwgif ‘Roundup’ verzuimde men te vermelden dat er net een grote, onafhankelijke studie is verschenen die aantoont dat het gehate gif bij de mens géén verhoogd kankerrisico geeft. Het zou maar een ‘valse balans’ geven om zo’n ontlastend onderzoek te noemen, was het onthutsende antwoord toen ik een van de journalisten ermee confronteerde.

valsebalans

Zo ontstaat een ideologische dictatuur, een meningenkalifaat waarin alleen de heersende partijlijn mag worden uitgedragen. Het debat over het klimaat wordt verpest, niet alleen door roeptoeters als Thierry Baudet, maar net zo goed door betweters aan het andere uiterste die bij iedere tegenspraak ‘klimaatscepticus!’ beginnen te roepen en daarbij inhoudelijk redelijk goed geïnformeerde critici als Rozendaal, Crok of de Delftse hoogleraar geologie Salomon Kroonenberg het spreekrecht willen benemen. Dat werkt averechts en kan de scepsis juist voeden: welke sinistere klimaatlobby is hier eigenlijk aan het werk?

De zwijgende meerderheid van klimaatwetenschappers, zo is mijn ervaring, benoemt in interviews gewoon de onzekerheden. Daags na de herrie rond Baudet postte de Tilburgse hoogleraar Reyer Gerlagh een uitstekende, genuanceerde uitleg waar Baudet gelijk heeft en waar niet; en bij Jinek zette weerman Peter Kuipers Munneke kalm en helder uiteen dat de polen harder opwarmen. Een verademing tussen de bittere beschietingen over en weer tussen ‘klimaatsceptici’ en ‘klimaatalarmisten’, zoals de kampen elkaar noemen.

Intussen is er in de klimaatkwestie zelf best ruimte voor discussie. Vast staat dat het klimaat opwarmt en dat broeikasgassen van de mens daar de hand in hebben: een uitgangspunt dat ook critici als Rozendaal, Crok en Baudet volledig onderschrijven. Maar een stuk minder duidelijk is hoe snel dat precies gaat en wat de gevolgen zijn – laat staan welke maatregelen we de komende decennia moeten nemen.

13513-200

Natuurlijk zou het absurd zijn om bij ieder bericht over klimaatverandering een ‘ontkenner’ op te trommelen, net zoals het idioot is om bij nieuws over evolutie een creationist te bellen of bij economisch nieuws de waarzegger te raadplegen. Dat gebeurt dan ook niet. Maar valse balans mag nooit ontaarden in een heksenwaag, een instrument om ook ‘gewone’ onwelgevallige standpunten te verketteren: verboden kennis!

Zo lang die andersdenkenden maar integer zijn, een zekere autoriteit hebben zodat ze aansprakelijk zijn op hun mening, en voortbouwen op dezelfde feitenbasis als iedereen: wie wil beweren dat klimaatopwarming een complot is uit China, doet dat maar lekker bij dagblad De Kabouterbode. En, de andere voorwaarde, zo lang maar duidelijk is dat het gaat om een minderheidsstandpunt of persoonlijke mening, géén evenwichtig enerzijds-anderzijds.

trumop

Op dit moment noemt maar 2 procent van de Nederlanders het klimaat spontaan als maatschappelijk probleem, en met domheid of gebrek aan informatie heeft dat niets te maken. Wel met ideologie: er zijn nu eenmaal ook mensen die níét ’s nachts wakker liggen om de koralen bij Australië. Of die erop vertrouwen dat als de nood écht aan de man is, we ons wel een weg uit de crisis MacGyveren. Dat mag. Bij de hoogoplopende discussies over het klimaat gaat het doorgaans niet om wetenschap, maar om de achterliggende ideologieën en wereldbeelden.

Fanatieke klimaatbezorgden moeten toch eens leren dat je mensen niet overtuigt met nóg meer cijfers of nog onheilspellender toekomstbeelden – daarmee bereik je vooral de al bekeerden. Ook omerta’s en banvloeken hebben de kennistoename nooit erg  geholpen. Open discussie daarentegen scherpt het inzicht, dwingt tot nadenken en het opfrissen van oude kennis, en genereert nieuwe ideeën.

Het zou zomaar kunnen dat ongeïnformeerde meelezers niet prompt worden vergiftigd met een of andere boosaardige dwaalleer, zoals de vals-balansroepers schijnen te denken – maar dat ze er wijzer van worden.

 

 

 

scp

Hoe klimaatwetenschappers zich aan Harvey overschreeuwen

JE KON EROP wachten. Nu de orkaan Harvey is uitgeraasd, de doden zijn geborgen en het water is gedaald, is er de nasleep: een tsunami van wetenschappers die met opgeheven vinger benadrukken dat Harvey de orkaan toch écht te maken had met het klimaat.

Of nou ja, een beetje. Of niet echt eigenlijk.

Orkanen worden namelijk niet veroorzaakt door klimaatverandering. Ja: de zeespiegel staat wat hoger en dat duwt de stormvloed op – alleen gebeurde dat nu in dunbevolkt kustgebied. Ja: een warmere dampkring houdt meer water vast en dat geeft meer regen – alleen is dat hoogstens zes procent meer, blijkt uit de berekeningen. En ja: in een warmere wereld gaat de windkracht van orkanen iets omhoog – maar het is omstreden of zo’n effect nu al zichtbaar is.

Dat de schade in de VS zo groot was, komt vooral doordat men zijn zaakjes niet op orde had. Armoede. Bezuinigingen op waterwerken. Stadsuitbreidingen. Een kwart meer stoeptegels en asfalt sinds 1996.

Maar dat hield een aantal heren (het zijn altijd heren) klimaatwetenschapper niet tegen om toch vooral uit te weiden over wat Harvey allemaal wél met het klimaat te maken heeft.

hansen
James Hansen ziet een klimaatramp

‘Deze storm moet je opvatten als een waarschuwing. Dit verschijnsel gaan we vaker krijgen’, zei Princeton-wetenschapper Michael Oppenheimer.  ‘Harvey laat zien hoe kwetsbaar moderne samenlevingen zijn als het klimaat opwarmt’, zei atmosfeerwetenschapper Kerry Emanuel. ‘Het is keiharde natuurkunde.’

‘Harvey is hoe klimaatverandering eruit ziet’, constateerde meteoroloog Eric Holthaus op nieuwssite Politico. ‘Het is tijd om onze ogen te openen.’

‘Het is een feit: klimaatverandering maakte orkaan Harvey dodelijker’, schreef atmosfeerwetenschapper Michael Mann in de Britse milieukrant The Guardian. ‘Er is een duidelijk verband tussen klimaatverandering en sterkere orkanen’, stelde klimaatwetenschapper en activist James Hansen.

‘De menselijke CO2-uitstoot is waarom we deze orkanen hebben’, poneerde Chris Cuomo, zelfverklaard klimatoloog, intussen bij CNN. ‘We kunnen een manier bedenken om het aantal van deze stormen te verminderen.’

Einde van het liedje: een humeurige verklaring van het milieuministerie EPA, dat de wetenschap de boel niet zo moest politiseren. En de klimaatsceptici die feestelijk de kachel aanmaakten met die malle ‘alarmistische’ wetenschappers.

13513-200

Wetenschappers die spontaan naar voren dringen om uit te leggen dat een gebeurtenis die weinig te maken heeft met klimaatverandering, tóch te maken heeft met klimaatverandering. Die na een weerramp met 45 dodelijke slachtoffers haast verlekkerd roepen: kijk eens mensen, dít staat ons nou te wachten!

Het is zoiets als de PVV die na ieder wissewasje over moslims begint. Geen open, wetenschappelijk denken, maar gewoon dramatische incidenten aanwijzen om je gelijk te halen.

Zouden de Oppenheimers, Emanuels, Holthausens, Manns, Hansens, Cuomos, Emanuels en Rahmstorfen nou écht niet begrijpen dat hun gedram en gepreek alleen doordringt tot de al diepbekeerden – en ook averechts kan werken?

Dat het niet gaat om nóg snedigere soundbites, maar gewoon om het aanreiken van eerlijke, transparante, controleerbare informatie, zodat burgers zelf een oordeel kunnen vormen? (Zoals hier, of hier.)

Much to learn, you still have.

En, o ja: de eerste klimaatpraat over orkaan Irma is intussen al begonnen.

irma

 

NASCHRIFT 8-9: Dat het ook anders kan, bewijst hoofd orkaanvoorspellingen Gerry Bell van het Amerikaanse Climate Prediction Center in de New York Times. Opvallend: ‘Dr. Bell said his group does not consider climate change in developing its forecasts.’

 

Is zo’n bioloog die de beertjes aait wel te vertrouwen?

‘MOOI WERK!’, ZO reageerde een ter zake kundige collegajournalist op mijn blogpost over Bogus de Klimaatbeer van laatst. ‘Jammer dat je verwijst naar ontkennersagitprop, dat wel.’

Die ‘ontkennersagitprop’ – mijn collega is lenig met woorden – ging over een hyperlink helemaal op het einde van mijn blog, naar een rapport over ijsberen. Het zou allemaal reuze meevallen met het leed van de ijsberen in het hoge noorden, schrijft daarin de Canadese poolbioloog Susan Crockford.

Ook andere lezers stoorden zich eraan dat ik die link had opgenomen. ‘Niet bepaald de meest betrouwbare bron als het gaat om onafhankelijke feiten over het lot van de ijsbeer’, mailde helemaal vanuit Suriname een onderzoeker van bladsprietkevers.

Daar stond ik mooi voor lul. Crockford is dan wel bijzonder ijsbeerdeskundig, ze maakt ook deel uit van de Global Warming Policy Foundation (GWPF), een los netwerk van intellectuelen en wetenschappers die vinden dat we te paniekerig doen over de opwarming van de aarde. Bovendien zou ze volgens haar critici voor 750 dollar per maand op de loonlijst staan van het Heartland Institute, een aartsconservatieve Amerikaanse lobbyclub die de opwarming van de aarde ontkent. Fout, fout, fout.

Ik besloot iets te doen dat in ons tijdperk van meningenroeperij nogal ongebruikelijk is: het gewoon aan haar vragen.

muursticker-ijsbeertje-zoo-family DE IJSBEERVROUW REAGEERDE ijzig. Jemig, die paar grijpstuivers. ‘Het is beledigend beyond words om te denken dat een respectabele wetenschapper zoals ik te koop zou zijn, laat staan zo goedkoop.’

Dr. Susan Crockford
Dr. Susan Crockford

Het ging ook helemaal niet om een vaste betaling, maar om een freelanceklus die ze had gedaan, verduidelijkte ze. ‘Ik werd één dag in de maand betaald om samenvattingen te maken van gepubliceerde papers over gewervelde dieren (mijn specialiteit) waarvan ik vermoedde dat ze wellicht waren weggelaten uit het IPCC-rapport.’

Maar goed: waarom zo aanleunen tegen de dark side van de force?, drong ik aan.

Crockford, per ommegaande: ‘Het was vast makkelijker geweest om de klus niet te aanvaarden om de verdenkingen te omzeilen. Maar daar ben ik de persoon niet naar. Ik zag aan het IPCC-rapport dat er legitieme literatuur was weggelaten die nodig is om een gefundeerd oordeel te vormen. Als ik iets onderzoek, kijk ik naar alle kanten: dat is wat een wetenschapper hoort te doen.’

Waarop ze mopperend haar geloofsbrieven nog maar eens op tafel legde: 40 jaar werkzaam, talloze publicaties, nog nooit beschuldigd van vooroordelen of valsspelen tot ze de klus van het Heartland Institute aannam.

‘Ik ben opgevoed in een streng progressief gezin, ik ben voor abortus en levenslang atheïst. Ik zit zo ver van het karikatuur van de conservatieve klimaatontkenner als maar denkbaar is. Ik ben bovenal een overtuigd wetenschapper – dat is waar het mij om gaat.’

full30378760

BEHULPZAAM SPEELDE DE agitpropcollega me intussen een heel ander artikel toe. ‘IJsberen verdwijnen uit sleutelgebied’, stond er in ronkende termen boven. Uit onderzoek zou blijken dat het juist reuze slecht gaat met de arme ijsbeertjes, stelde het stuk.

Juist, ja. De ijsberenonderzoeker in kwestie bleek ecoloog Steve Amstrup, die destijds weliswaar in overheidsdienst werkte, maar nog voor publicatie van het onderzoek zou verkassen naar het andere kamp – dat van de natuurbeschermers. Bij het artikel zie je hem op de foto, terwijl hij drie baby-ijsbeertjes aait, lekker objectief wel.

Ook al fout, fout, fout.

Steve Amstrup aait, eh, onderzoekt de beren.
Dr. Steve Amstrup aait, eh, onderzoekt de beren.

‘Maar natuurbeschermers zijn niet gelijk aan kapitalistische lobbyclubs’, wierp de collega tegen. ‘Algemeen belang versus egoïsme. En mijn basisvertrouwen in altruïsten is groter dan egoïsten.’

Was het maar zo simpel. Ook bij conservationisten gaat het vaak gewoon om poen, roem en baantjes. Natuurbeschermers hebben er nu eenmaal direct belang bij om te roepen dat het slecht gaat met de natuur.

De Surinaamse bladsprietkeveronderzoeker gaf intussen een verstandig geluid af. ‘Ik durf er wel van uit te gaan dat de GWPF net zo hard wil roepen dat er niks aan de hand is, als dat Greenpeace wil roepen dat de Noordpool morgen gesmolten is als we nu niets doen.’

En, toen ik hem antwoordde dat er wel meer studies zijn die aangeven dat het best goed gaat met de ijsbeer: ‘Dan zou ik je willen aanraden om naar die volkomen onverdachte bronnen te linken’, kopte bladsprietkeverman in. ‘Dat komt bij gelijke inhoud toch betrouwbaarder over.’

Goed punt, maar Crockford is leesbaarder en completer. Een mooie introductie ijsberenkunde, the untold story. ‘Ian Stirling (bioloog en prominente ijsberenbeschermer) heeft tonnen aan oliegeld aangenomen gedurende zijn loopbaan’, zegt Crockford. ‘En toch vroeg niemand zich af of hij bevooroordeeld was. Zo hoort het ook: een goede wetenschapper laat de bron van zijn contractgeld het resultaat niet beïnvloeden.’

Haar advies: ‘Houd het zakelijk. Als er kritiek is op wat ik schrijf, laat ze hun argumenten geven, zoals ik die van mij heb gegeven.’

full30378760 ZO KIBBELDEN ZE verder, de ijsbeeronderzoekster, de blogger en de bladsprietkeverbioloog, tot de lange, koude poolnacht inzette en de ijsbeertjes kwamen vragen of het wat zachter kon.

Les geleerd: zelfs over zoiets basaals als het aantal ijsbeertjes op de noordpool kunnen voor- en tegenstanders het niet eens worden. Je zou toch zeggen: als we robots op een komeet kunnen zetten, dan moet het tellen van die knotsen van ijsberen toch een koud kunstje zijn?

Het is maar hoe je het bekijkt. Er zijn plekken waar het goed gaat met de beren, en plekken waar het slecht gaat. Methodes waarmee je meer beren vindt, en methodes voor minder.

Je kunt roepen dat er steeds minder noordpoolijs is in de nazomer, of benadrukken dat de ijsberen dan allang met hun dikke witte kont op het land zitten (ze jagen vooral in het voorjaar en begin zomer). En de waarheid? Die ligt, zoals zo vaak, in het midden. (Echt waar).

Dan te bedenken dat mijn blog niet eens ging over de vraag of het goed of slecht gaat met de ijsbeer. Maar noem het woord ‘ijs’ of ‘noordpool’, en overal spitsen de fanaten hun oren: ‘Hee, hoorde ik daar nou iemand klimaat zeggen?’