‘Stichting Clintel, u luidt geen noodklok, u trekt gewoon belletje’

 OP AANRADEN VAN iemand die zich net als ik verwondert over de uitlatingen van de klimaatsceptische Stichting Clintel, schreef ik hun wetenschappelijke adviesraad aan, op persoonlijke titel. Hier is-ie:

clintt

Geachte wetenschappelijke adviesraad van de stichting Clintel,

Geachte professoren Ambrosius, Berkhout, Van den Heuvel, De Lange, Van Santen, De Smit, Wakker, Weber en Keller, en Dr. Udo en Le Pair

Beste Boudewijn, Guus, Ed, Kees, Kees, Rutger, Jos, Fred, Karel, Koen en Wouter,

 

Met veel genoegen volg ik de inspanningen van uw Stichting Clintel om een narratief te organiseren dat ingaat tegen de heersende maatschappelijke en politieke opvattingen over klimaatverandering.

De afgelopen jaren leek het internationale politieke klimaatdebat maar tot één uitkomst te komen: CO2-inperking via internationale overheidsafspraken, met (zeker in ons land) een nadruk op wind- en zonne-energie. Ik vind het een verrijking van het democratisch debat dat u die koers kritisch bevraagt, door te wijzen op technologieën die nog in de pijplijn zitten, op de tekortkomingen van met name windenergie en biomassa, en door de politiek erop te attenderen dat er ook zoiets is als adaptatie – het menselijk vermogen zich aan klimaatverandering aan te passen.

Ik vind het fantastisch dat u daarbij, na een rijke carrière in de wetenschap, uw wetenschappelijk gewicht in de schaal legt. U zou van een onbezorgd pensioen kunnen genieten. In plaats daarvan kiest u ervoor nog eenmaal de frontlinies van het maatschappelijk debat op te zoeken, vanuit uw oprechte bezorgdheid dat de energietransitie, indien te heftig uitgevoerd, wel eens fnuikend kan zijn voor onze welvaart en bestaande energie-infrastructuur. Dat dwingt respect af.

Met u ben ik van mening dat in het klimaatdebat wetenschappelijke feiten en politieke meningen soms erg door elkaar lopen. Denk aan het gemak waarmee activisten als Greta Thunberg en politici als Thierry Baudet uitspraken doen over wetenschap. Maar ook aan het gemak waarmee sommige wetenschappers politieke uitspraken doen: nu gauw overheidsmaatregelen tegen CO2, anders zijn we verloren. U zult mij in het bewaken van de wetenschappelijke zorgvuldigheid dan ook altijd aan uw zijde vinden.

Alleen wringt daar nou net de schoen.

Want in uw uitingen geeft u er zelf helaas ook blijk van de grens tussen politiek en wetenschap niet altijd te respecteren. In plaats van te steunen op de wetenschappelijke literatuur, ontleent u uw argumenten geregeld aan politiek gemotiveerde weblogs en bedient u zich van drogredenen in plaats van feiten. U staat daardoor niet op de schouders van reuzen, om Newton te parafraseren, maar regelmatig op de schouders van praatjesmakers, leugenaars en lobbyisten.

hoed

Het filmpje dat u maakte naar aanleiding van uw bezoek aan de Europese Commissie vormt de directe aanleiding dat ik deze brief – overigens op persoonlijke titel – aan u richt.

Neem deze grafiek, die zou aangeven dat ‘de klimaatmodellen veel meer warmte aangeven dan we zien in de metingen’ (dixit het commentaar bij het filmpje):

clint1

De grafiek is afkomstig uit een politieke (!) presentatie die atmosfeerwetenschapper John Christy in 2016 hield in de Amerikaanse senaat. De grafiek gaat over satelliet- en ballonmetingen in de midden-troposfeer, tot 20 kilometer hoogte.

Wat meteen opvalt, is dat de kansmarges rondom de lijntjes zijn weggehaald: een wetenschappelijk ongeoorloofde manipulatie.

Volgens het meetinstituut Remote Sensing Systems, waar een deel van de gegevens vandaan komen, is het werkelijke beeld alsvolgt:

RSS_Model_TS_compare_globev4

Ook hier zien we een kleine afwijking tussen model en waarneming. Dat is geen inzicht dat ‘de gevestigde orde’ onder de pet houdt of zoiets; het RSS zelf bespreekt de discrepantie uitgebreid op zijn website en ook in de wetenschappelijke literatuur wordt de afwijking uitgebreid bediscussieerd (zie bijvoorbeeld hier en, deze maand nog, hier).

De stand van het wetenschappelijke debat, als ik het simpel samenvat: de afwijking is reëel, maar duidt veel waarschijnlijker op een fout in de waarnemingen of de dataverwerking. We hebben hier immers te maken met berucht gruizige satelliet- en ballondata.

De metingen op aarde laten intussen een ander beeld zien: de metingen zitten nog net binnen de bandbreedte van de modelprognoses, al wordt het de komende decennia spannend of de modellen niet inderdaad iets te heet staan afgesteld.

fig-nearterm_all_UPDATE_2018-panela-1

Een omvangrijke, zeer recente evaluatie (4 december) van de Berkeley Universiteit in Californië wijst intussen uit dat de modellen uit het verleden door de bank genomen gewoon kloppen:

EK9TfKwU0AA8PBP

Toch een ander verhaal dan uw getoeter over ‘veel meer opwarming’, of ‘de modellen slaan helemaal nergens op.’

hoed

Nog zo’n voorbeeld. In uw video toont u deze grafiek, om aan te geven dat klimaatverandering van alle tijden is:

clint5

Deze grafiek is gebaseerd op een Chinees boomringenonderzoek van tien jaar geleden uit een nogal obscuur vakblad, Chinese Science Bulletin.

En zoals u weet, is de grafiek achterhaald. In de wetenschap bestaat, door analyse van veel grotere hoeveelheden historische klimaatgegevens, consensus dat de kleine ijstijd en de middeleeuwse warme periode (en de Romeinse warme periode, die de Chinese studie interessant genoeg niet ‘detecteert’) geen wereldwijde maar regionale verschijnselen waren, die op verschillende plekken op verschillende tijdstippen toesloeg.

De huidige opwarming slaat juist overal gelijktijdig toe, indicatief voor een versterkt broeikaseffect. Zie bijvoorbeeld deze figuur, afgelopen zomer gepubliceerd in Nature:

neukom warmig

Overigens zal niemand tegenspreken dat klimaatverandering, in uw woorden, ‘van alle tijden’ is. We leven immers op een planeet waar het klimaat wordt gedicteerd door de energietoevoer van de zon en de verwerking daarvan door het klimaatsysteem.

Het punt is echter dat we momenteel nou net een opwarming waarnemen die niet kan worden verklaard uit die zonnecyclus of andere factoren. Zie bijvoorbeeld Huber & Knutti (2012):

opwamring natuur

Zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. Dat CO2 ‘plantenvoer’ is, zoals u stelt in uw filmpje, zal niemand tegenspreken. Al met al zetten planten tegenwoordig zo’n 30 procent meer CO2 om in wortels, stengels en bladeren dan vóór de industriële revolutie. Wat u echter weglaat is dat dit niet zozeer komt door CO2, maar door een combinatie van bemesting, vernatting, opwarming en veranderd landgebruik.

En crucialer is natuurlijk die ándere werking van CO2: de werking als broeikasgas, een effect dat Eunice Foote al in 1856 experimenteel aantoonde.

hoed

Het patroon is steeds hetzelfde: telkens weer slaat uw stichting de plank nét mis, omdat u de recente literatuur niet kent, niet kritisch staat tegenover plaatjes die u vindt op internet, en omdat u de basisprincipes van de klimaatwetenschap niet goed in de vingers heeft.

Uw stichting ontpopt zich zo tot een ordinaire schelmenclub, een genootschap dat niet de noodklok luidt maar belletje trekt, dat niet het wetenschappelijk verstand laat spreken maar de politieke onderbuik laat knorren, en dat wel ergens de klok heeft horen luiden maar de moeite niet neemt de klepel erbij te zoeken.

Zo ken ik u niet. Zo wilt u uw carrière niet afsluiten. Uw emeritaat mag nooit een excuus zijn voor intellectuele luiheid.

Al helemaal omdat er veel op het spel staat. Zo is er academisch debat over de vraag of de hoogste CO2-uitstootscenario’s wel realistisch zijn, of klimaatverandering echt wel leidt tot meer oorlog en vluchtelingen, hoe klimaatverandering uitpakt op regionale schaal en, inderdaad, of de opwarmingsscenario’s de ‘gevoeligheid’ van het klimaat voor broeikasgassen niet overschatten.

Maar doordat u alle academische klimaatwetenschap afwijst als één groot linksdraaiend complot, en blindvaart op ‘outsiders’ zoals ontslagenen, amateurrekenaars en niet-academische bloggers, loopt u de wetenschappers die dit soort debatten proberen te voeren voor de voeten.

U zou hen ook kunnen steunen door hun wetenschappelijke kritiek zichtbaar te maken, in plaats van mee te huilen met het gemopper van de verbitterden en de afgewezenen.

Drie vragen, heb ik aan uw wetenschappelijke adviesraad:

  • In hoeverre acht u zich gebonden aan de Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit van onder meer VSNU, KNAW en NWO? Onderschrijft u de Principes van die code, die onder meer voorschrijven ‘dat men resultaten niet gunstiger dan wel ongunstiger voorstelt dan ze zijn’, ‘zich niet laat leiden door buiten-wetenschappelijke overwegingen, bijvoorbeeld van politieke aard’ en die het weglaten van cruciale vakliteratuur omschrijft als ‘questionable research practice’?

 

  • Wat voor kwaliteitsmaatregelen heeft u getroffen om het citeren uit grijze literatuur (zoals weblogs, kranten en politiek gemotiveerde pamfletten) in de uitingen van uw stichting tegen te gaan? Hoe verhoudt zich dat tot de voorbeelden die ik in deze brief noem?

 

  • Kunt u uitleggen hoe uw wetenschappelijke adviesraad zich überhaupt verhoudt tot de stichting? Of moeten we constateren dat de wetenschappelijke adviesraad, gezien de grote overlap met de oprichters van de Stichting Clintel, een wassen neus is om de stichting gewichtiger te laten overkomen?

 

Ik schrijf deze brief overigens op persoonlijke titel, niet uit hoofde van de Volkskrant of enig ander medium waarvoor ik in het verleden heb gewerkt. Niettemin zie ik zeer uit naar uw antwoord.

Met vriendelijke groet,

 

Maarten Keulemans, Leiden

Wetenschapsredacteur de Volkskrant

Hoofdredacteur (em) Natuurwetenchap & Techniek

Hoofdredacteur (em) Delta, orgaan van de TU Delft

Hoofdredacteur (em) Delft Integraal, alumnusblad van de TU Delft

Wetenschapsredacteur (em) VPRO Noorderlicht

Wetenschapsredacteur (em) NOS Online

Wetenschapsredacteur (em) Delta, Quest en Folia

hoed

BRONNEN:

Foote, E.: ‘Circumstances Affecting the Heat of Sun’s Rays’. In: American Journal of Art and Science, November 1856, p. 382-383.

Forster, P. et al.: ‘Latest climate models confirm need for urgent mitigation’, Nature Climate Change, 2 december 2019.

Huang, K. et al.: ‘Enhanced peak growth of global vegetation and its key mechanisms’. In: Nature Ecology & Evolution, 18 november 2018.

Huber, M. en Knutti, R.: ‘Anthropogenic and natural warming inferred from changes in Earth’s energy balance’. In: Nature Geoscience, 4 december 2011.

Liu, Y. et al.: ‘Amplitudes, rates, periodicities and causes of temperature variations in the past 2485 years and future trends over the central-eastern Tibetan Plateau’. In: Chinese Science Bulletin, April 2011.

Neukom R. et al.: ‘No evidence for globally coherent warm and cold periods over the preindustrial Common Era’. In: Nature, 24 juli 2019.

Santer, B. et al.: ‘Causes of differences in model and satellite tropospheric warming rates’, Nature Geoscience, 19 juni 2017.

Zhu, Z. et al.: ‘Greening of the Earth and its drivers’. In: Nature Climate Change, 25 april 2016.

VSNU/KNAW: ‘Nederlandse Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit’, 2018.

Waarom Extinction Rebellion antidemocratische trekken heeft

download (2)

IK BEN NIET zo van de godwins, het overal bij halen van de oorlog, maar in dit geval ging het vanzelf. Want wat antwoordde ik toen klimaatbeweging Extinction Rebellion me een technische vraag stelde? Nou, dit:

twt1

Dat had ik achteraf gezien niet moeten doen, want de nazi’s erbij halen, dat gaat natuurlijk te ver. Maar diep bezorgd ben ik wel degelijk. Over de voorstellen die Extinction Rebellion doet. En die ernstig ondemocratisch zijn.*

Aanleiding is een prachtig, diepgravend podcastinterview dat energiejournalist Remco de Boer had met Ernst-Jan Kuiper, woordvoerder van de Nederlandse tak van de uit Engeland overgewaaide beweging. U kunt het gehele interview hier beluisteren.

Ronduit groezelig wordt het vanaf ongeveer 45 minuten. Want wat zegt Kuiper dáár nou?

‘Het idee is dat 100 mannen en vrouwen willekeurig worden gekozen uit de Nederlandse bevolking en dat die representatief zijn voor de Nederlandse bevolking, qua inkomen, geslacht, leeftijd. En dat deze mensen goed worden voorgelicht door experts. En dat die mensen collectief gaan beslissen hoe we naar nul CO2-uitstoot in 2025 gaan.’

Waarop De Boer aanvult: ‘Want de overheid moet geleid worden door de besluiten van die raad. Die raad zegt wat er moet gebeuren.’

Kuiper: ‘Ja.’

De Boer: ‘U zegt nogal wat he?’

Kuiper: ‘O ja. Zeker, zeker.’

De Boer: ‘Maar er is toch democratie in het westen, of niet?’

Kuiper: ‘Het is maar net hoe je het noemt. We noemen dit democratie inderdaad. Maar als je kijkt hoe beslissingen in de praktijk worden genomen, dan is de lobby van de fossiele industrie bijzonder sterk. Kijk, vanaf het eerste IPCC-rapport in 1990 hadden onze overheden eigenlijk al maatregelen moeten nemen. (…) En toch hebben onze overheden in feite niks of nauwelijks niks gedaan. De wereldwijde CO2-uitstoot is sinds 1990 met 60 procent gestegen. Het punt is dat wij, en ikzelf, onze politici niet meer vertrouwen met het oplossen van dit probleem. Dat is heel essentieel.’

De Boer: ‘Dus dan kloppen die commentaren dat u een ander democratisch stelsel wilt.’

Kuiper: ‘Tot op zekere hoogte wel. Op dit onderwerp willen we de macht en de beslissingen teruggeven aan de burgers. Niet meer voor de politici, die in feite naar de lobbyïsten luisteren.’

De Boer: ‘Meent u dat nou echt?’

Kuiper: ‘Dat meen ik echt, ja. Omdat wij ervan overtuigd zijn, en ikzelf ook, dat dit economisch-politieke systeem niet in staat is om dit probleem op te lossen.’

Nepparlement

Alsjeblieft. Onze democratisch gekozen politici zijn gecorrumpeerd en niet te vertrouwen, de macht moet terug naar het pure en onbezoedelde volk. Waar hebben we dat eerder gehoord? Bij Geert Wilders, die het parlement een ‘nepparlement’ noemde omdat het verschil ‘met de mensen thuis levensgroot is’? Bij Thierry Baudet, die de Kamer toebeet: ‘u zult worden vervangen’?

Er rammelt van alles aan de gedachtegang van Kuiper. Wie bepaalt welke ‘experts’ de burgers gaan opvoeden en hoe dat gebeurt? Extinction Rebellion zelf? En wie zegt dat die honderd willekeurig gekozen burgers klimaatmaatregelen zullen bepleiten? Uit de onderzoeken blijkt immers dat de meeste burgers best iets willen doen aan het klimaat, zo lang het maar niet teveel kost.

Maar het ergste manco is dit: dat afschaffen van de vertegenwoordigende democratie, om een politiek doel te halen. Doodeng. Misschien nog verontrustender is het gemak waarmee Kuiper, net gepromoveerd als aardwetenschapper in Utrecht, erover praat. Deze begindertiger heeft werkelijk geen flauw benul.

De Boer: ‘Het zou best eens kunnen dat een aantal luisteraars een beetje met de oren zitten te klapperen.’

Kuiper: ‘Wij zijn juist voor meer democratie.’

De Boer: ‘Maar er ís toch democratie in het westen, of niet?’

Kuiper: ‘Het is maar net hoe je het noemt.’

Het meest in de buurt komt het gedachtegoed van Extinction Rebellion nog van links-communistische dictaturen, zoals die van Stalin en Trotski. Want wat zegt Kuiper dáár nou toch weer (rond de 50ste minuut)?

Kuiper: ‘Uiteindelijk is het heel simpel: het kapitalisme roeit zichzelf binnenkort uit. Simpelweg omdat we grootschalige problemen gaan krijgen met het verbouwen van voedsel als we op deze manier doorgaan. Daarmee roeit het kapitalisme zichzelf uit. Dit is niet is dat wij… dit is wat de wetenschap ons vertelt. Het kapitalisme roeit zichzelf uit. Dat kan iedereen zien aankomen.’

Het kapitalisme dat met zichzelf ‘vanzelf’ uitroeit, met een soort natuurwetenschappelijke wetmatigheid. Dat is precies zoals Karl Marx het zag. Met als enige verschil dat Marx de steeds grotere arm-rijkverschillen als motor achter het geheel zag – en Kuiper het klimaat.

So far, so good. Laat ze lekker denken.

Maar wat gebeurde er begin vorige eeuw, toen de revolutie maar niet vanzelf wilde komen? In de Sovjet-Unie besloot de kliek rond Trotski de geschiedenis een handje te helpen: ze pleegden een coupe, executeerden de tsaar en vestigden de bolsjewistische dictatuur. Met, jawel, een burgerraad die de wil van het volk wel eens even zou vertegenwoordigen – zelfs het jargon heeft Kuiper van de dictators afgekeken.

Frustrerend

Ik weet niet hoe het met u zit, maar ik vind het maar griezelig. Het idee van een democratie is nou net dat alle meningen worden gehoord – óók de meningen waarmee meneer Kuiper en zijn maten van Extinction Rebellion het toevallig niet eens zijn. Dat kan soms knap vervelend zijn. Zelfs zo frustrerend dat je ervoor de straat op gaat.

Maar de democratie vertrappen, dat is zoiets als de kleuter die bij spelverlies het speelbord omver gooit. Het is bovendien, zo leert de geschiedenis, een weg die maar al te gemakkelijk leidt naar dictatuur, onderdrukking en geweld.

Ik zou zeggen: als u lid bent geworden van Extinction Rebellion, zeg uw lidmaatschap gauw op. Als u zo nodig een beter klimaat wilt, prima. Maar besef dat er slecht één manier is: die van het overtuigen op argumenten. En dat er, hoe hinderlijk dat soms ook is, altijd mensen zullen zijn die het nu eenmaal anders zien.

De pest is: het is ook onze planeet. Wen er maar aan.

 

*) Na de ophef over deze blogpost heb ik deze alinea toegevoegd, en een zin die verwees naar de machtsgreep van Hitler verwijderd, omdat het erbij halen van de Tweede Wereldoorlog teveel afleidt van de inhoud van mijn klacht.

En welk belang hebben duurzaam-apostelen bij klimaatverandering?

Dinsdag verschijnt een boek waarop ik mij verheug. In De Balie zullen dan een stuk of tien wetenschappers en ondernemers met elkaar in debat gaan over De Twijfelbrigade, een ‘boek dat de klimaatscepsis fileert’, zoals de aankondiging strijdbaar belooft.

Milieukundige Jan Paul van Soest, die het boek schreef, heeft er lang aan gewerkt. Het boek ‘onthult’ welke belangen er schuilgaan achter ‘de enorme sceptische machinerie’ van ‘ideologisch gemotiveerde dienaren van de vrijemarktvisie en de fossiele brandstoffenenergie’, aldus de aankondiging. De klimaatontkenners dus. Ik heb er ook nog wel eens een stel ontmaskerd.

Jan Paul van Soest, milieuconsultant.
Jan Paul van Soest, milieuconsultant.

Maar wacht eens, een ‘enorme sceptische machinerie’? In de VS zal het best, maar in ons land lopen de klimaatsceptici de deur nu niet direct plat, een enkele losgeslagen PVV’er of gepensioneerde ingenieur daar gelaten. Laat staan dat je er geld aan kunt verdienen: klimaatscepsis is vooral slecht voor de zaken.

Waarom de klimaatwetenschap wordt afgewezen, luidt niettemin de subtitel die Van Soest aan zijn boek meegaf. Ook al zo raar. De klimaatwetenschappelijke papers vliegen ons om de oren, en volgens Eurobarometer vinden Europeanen klimaatverandering het op een na grootste wereldprobleem (na honger). Maar blijkbaar is dat niet genoeg en meent Van Soest dat ‘de klimaatwetenschap wordt afgewezen’.

Laat ik het goede voorbeeld van Van Soest volgen, en ook eens ‘hard zijn in de ontleding’ van de ‘georganiseerde beweging’ die er achter zijn spierballentaal schuilgaat.

Te beginnen met Van Soest zelf. Ik ken de beste man niet, maar even zoeken leert dat hij een goede boterham verdient aan duurzaam. Als consultant, en oprichter van ondernemersvereniging De Groene Zaak. In de weer met zaken als elektrische auto’s, ondergrondse CO2-opslag en biomassa. Kortom, iemand die direct belang heeft bij de boodschap dat het helemaal misgaat met het klimaat en we snel in actie moeten komen (te beginnen met een consult bij de heer Van Soest).

Zijn uitgever, Maurits Groen? De naam zegt het al: alweer een ondernemer die tot over de hernieuwbare oren in duurzaam zit. Oud-hoofdredacteur van Milieudefensie, oprichter van meerdere duurzaam-bedrijven, gewild spreker op bijeenkomsten voor duurzame ondernemers. Alweer iemand met aandelen in de opwarming van de aarde, om het zo maar eens te zeggen.

En ga zo maar door. Drie sprekers die in De Balie ‘de jonge generatie’ vertegenwoordigen, zitten in de duurzame consultancy en de zakelijke milieulobby. De wetenschap wordt vertegenwoordigd door onder meer Pier Vellinga, keer op keer bekritiseerd wegens wel erg vrijelijk gedoemdenk, en vooral: wederom iemand wiens broodwinning het is om heel hard te roepen dat de wereld vergaat.

Erik van Praag, milieuconsultant.
Erik van Praag, milieuconsultant.

Zelfs de columnist van de avond, die toch als hofnar wat tegengas had kunnen bieden, zal het groene gospel uit volle borst meezingen: het is Erik van Praag, organisatieadviseur, schrijver van boeken met titels als De aarde heeft koorts en iemand die blijkens zijn bedrijfswebsite vindt dat er ‘een massale bewustzijnstransformatie nodig is.’

Een gezellig feestje van de duurzaam-ondernemers dus. Van die mannen die in een villa wonen met zonnepanelen en die duizenden kilometers maken in hun elektrische auto’s, uit naam van het milieu. Hoera, de wereld warmt op. Dat biedt business opportunities. En wie het waagt de zaak te nuanceren, is al snel een scepticus, een onverantwoordelijke natuurvernieler die niets van de wetenschap heeft begrepen.

Helemaal niet erg natuurlijk, dat zich rondom de pot met milieusubsidies een nieuwe klasse van duurzaam-ondernemers heeft afgezet die zich warmen aan het d-woord. Misschien is dat zelfs goed voor het milieu. Maar ongemakkelijk wordt het als de ondernemer op de kansel klimt, het einde der tijden verkondigt en ons zwaaiend met De Wetenschap hel en verdoemenis belooft als we zijn product niet afnemen.

Je zou haast vergeten dat de werkelijkheid saaier is. Dat we niet in rap en voorspelbaar tempo opmarcheren naar de afgrond. Dat grote veranderingen zeer geleidelijk gaan, uitgesmeerd over duizenden jaren, zelfs als ze ‘op hol slaan’, zoals dat in het apocalyptische taaltje heet.

Dat er misschien andere, urgentere problemen zijn dan de uitstoot van broeikasgassen: denk aan overbevolking, aids, ontbossing, overbevissing, inkomensongelijkheid, geloofsfanatisme, sociale vervreemding.

Wordt het niet eens tijd voor een boek dat ‘hard in zijn ontleding van de georganiseerde klimaatondernemers’ is?

Lezen vrouwen liever in bed?

En daar ging het over het seksleven van de vrouw. ‘De meeste vrouwen lezen liever een boek dan ze aan seks doen’, bezwoer damesbladenschrijfster Marleen Janssen in een interview met de Volkskrant.

Goh, zou het heus? En hoe weet Janssen dat eigenlijk?

Een zoektocht in de wetenschappelijke literatuur levert weinig op, maar een speurtocht door de media-archieven des te meer: het wapenfeit dat vrouwen liever lezen dan vrijen waart al vele jaren rond, als een gegeven dat kennelijk ooit is vast komen te staan.

Maar met dat ‘vaststaan’ valt het toch een beetje tegen: het feit werd in 2002 opgetekend door beddenfabrikant Auping, na een telefonische enquête onder duizend Nederlanders en Belgen. De vraag was simpel: wat doet u naast slapen het liefst in bed?

Van de Belgische dames antwoordde 60,7 procent vrijen, bij de Nederlandse vrouwen zette 69,8 procent lezen op één. Waarna Auping een smeuïg persbericht de wereld in zond dat door veel kranten werd overgenomen: ‘Terwijl de Nederlandse vrouw zich verdiept in een boek, bedrijft de Belgische de liefde.’

Zo zeggen ze wel meer over het libido van de vrouw. Wetenschappelijke rigueur hebben die niet: in de regel gaat het om jeuïge feitjes uit peilingen, enquêtes en marktonderzoeken. Zo maakte het Britse internet-televisiekanaal NOW afgelopen zomer wereldkundig dat vrouwen liever tv kijken dan seks hebben, en ontdekte datingsite Match.com dat vrouwen liever uit eten gaan dan dat ze seksen. Precies het antwoord wat je van vrouwen op zoek naar een internetdate mag verwachten, maar als je de resultaten optelt, mag het een wonder heten dat de menselijke soort niet allang is uitgestorven.

Het probleem is dat vragen naar seksueel gedrag berucht onbetrouwbare antwoorden oplevert: de uitkomsten worden sterk ingekleurd door de sociale wenselijkheid van het moment.

Bovendien is het maar net wie je bevraagt. Twaalf jaar geleden noteerde ook de Britse tabloid The Sun na eigen onderzoek dat de meeste vrouwen (58 procent) liever tv kijken dan seksen. Dat was althans wat de krant opschreef, want uit de cijfers bleek nog iets anders: van de vrouwen jonger dan 40 gaf tweederde wel degelijk de voorkeur aan seks. De einduitkomst werd dus gekleurd doordat de krant veel oudere, seksueel minder actieve vrouwen had bevraagd.

Zou dat ook gelden voor het Auping-onderzoek? Veelzeggend is dat eenderde van de door Auping geênqueteerde Nederlanders aangaf onder een eenpersoonsdekbed te slapen, ‘om touwtrekken te voorkomen’. Dit waren geen verliefde stellen die nog maar kort samen waren, eerder geharde veteranen in het samen slapen.

Bovendien: wie heeft er eigenlijk een heus Auping-bed? Jonge mensen bij wie het bedspiraal nog wel eens wil rammelen, of oudere stellen die last hebben van hun rug en bereid zijn flink te lappen voor een goede nachtrust?

Het Auping-onderzoek zelf bleek bij de beddenfabriek helaas niet meer te vinden, maar wie het originele persbericht opdiept, ziet dat Auping dit ook met zoveel woorden constateert: ‘In de leeftijdsgroep van 26 tot 40 jaar verschuift de prioriteit naar vrijen. Wat dat betreft scoren Belgen en Nederlanders gelijk.’

Ofwel: ook bij Auping geven jongere, seksueel actieve vrouwen in bed wel degelijk de voorkeur aan de seks boven een goed boek. Alleen resoneert dat minder goed met het stereotype beeld zoals we dat kennen uit de kroegpraat: zie je nou wel, die vrouwen hebben ook nooit zin.

En de werkelijkheid? In de monitor ‘Seksuele gezondheid in Nederland‘ houdt Rutgers WPF onze gewoonten tussen de lakens in detail bij: 3,9 procent van de bevraagde vrouwen zou naar eigen zeggen minder seks willen hebben – en een tien keer zo groot aantal (41,1 procent) juist méér.

(Dit is een aangescherpte en tot blog omgewerkte versie van het artikel ‘Nee, vrouwen vinden lezen niet leuker dan seks’ dat ik schreef voor . Het origineel vindt u hier.)

Kamervragen

Beste Jaco Geurts en Michel Rog,

Deze week heeft u, oplettende kamerleden als u bent, namens uw partij het CDA kamervragen gesteld  over het havo-examen Nederlands. Maar eerlijk gezegd heb ik, als oplettende burger, ook een paar vragen aan u. Continue reading “Kamervragen”