Waarom Extinction Rebellion antidemocratische trekken heeft

download (2)

IK BEN NIET zo van de godwins, het overal bij halen van de oorlog, maar in dit geval ging het vanzelf. Want wat antwoordde ik toen klimaatbeweging Extinction Rebellion me een technische vraag stelde? Nou, dit:

twt1

Dat had ik achteraf gezien niet moeten doen, want de nazi’s erbij halen, dat gaat natuurlijk te ver. Maar diep bezorgd ben ik wel degelijk. Over de voorstellen die Extinction Rebellion doet. En die ernstig ondemocratisch zijn.*

Aanleiding is een prachtig, diepgravend podcastinterview dat energiejournalist Remco de Boer had met Ernst-Jan Kuiper, woordvoerder van de Nederlandse tak van de uit Engeland overgewaaide beweging. U kunt het gehele interview hier beluisteren.

Ronduit groezelig wordt het vanaf ongeveer 45 minuten. Want wat zegt Kuiper dáár nou?

‘Het idee is dat 100 mannen en vrouwen willekeurig worden gekozen uit de Nederlandse bevolking en dat die representatief zijn voor de Nederlandse bevolking, qua inkomen, geslacht, leeftijd. En dat deze mensen goed worden voorgelicht door experts. En dat die mensen collectief gaan beslissen hoe we naar nul CO2-uitstoot in 2025 gaan.’

Waarop De Boer aanvult: ‘Want de overheid moet geleid worden door de besluiten van die raad. Die raad zegt wat er moet gebeuren.’

Kuiper: ‘Ja.’

De Boer: ‘U zegt nogal wat he?’

Kuiper: ‘O ja. Zeker, zeker.’

De Boer: ‘Maar er is toch democratie in het westen, of niet?’

Kuiper: ‘Het is maar net hoe je het noemt. We noemen dit democratie inderdaad. Maar als je kijkt hoe beslissingen in de praktijk worden genomen, dan is de lobby van de fossiele industrie bijzonder sterk. Kijk, vanaf het eerste IPCC-rapport in 1990 hadden onze overheden eigenlijk al maatregelen moeten nemen. (…) En toch hebben onze overheden in feite niks of nauwelijks niks gedaan. De wereldwijde CO2-uitstoot is sinds 1990 met 60 procent gestegen. Het punt is dat wij, en ikzelf, onze politici niet meer vertrouwen met het oplossen van dit probleem. Dat is heel essentieel.’

De Boer: ‘Dus dan kloppen die commentaren dat u een ander democratisch stelsel wilt.’

Kuiper: ‘Tot op zekere hoogte wel. Op dit onderwerp willen we de macht en de beslissingen teruggeven aan de burgers. Niet meer voor de politici, die in feite naar de lobbyïsten luisteren.’

De Boer: ‘Meent u dat nou echt?’

Kuiper: ‘Dat meen ik echt, ja. Omdat wij ervan overtuigd zijn, en ikzelf ook, dat dit economisch-politieke systeem niet in staat is om dit probleem op te lossen.’

Nepparlement

Alsjeblieft. Onze democratisch gekozen politici zijn gecorrumpeerd en niet te vertrouwen, de macht moet terug naar het pure en onbezoedelde volk. Waar hebben we dat eerder gehoord? Bij Geert Wilders, die het parlement een ‘nepparlement’ noemde omdat het verschil ‘met de mensen thuis levensgroot is’? Bij Thierry Baudet, die de Kamer toebeet: ‘u zult worden vervangen’?

Er rammelt van alles aan de gedachtegang van Kuiper. Wie bepaalt welke ‘experts’ de burgers gaan opvoeden en hoe dat gebeurt? Extinction Rebellion zelf? En wie zegt dat die honderd willekeurig gekozen burgers klimaatmaatregelen zullen bepleiten? Uit de onderzoeken blijkt immers dat de meeste burgers best iets willen doen aan het klimaat, zo lang het maar niet teveel kost.

Maar het ergste manco is dit: dat afschaffen van de vertegenwoordigende democratie, om een politiek doel te halen. Doodeng. Misschien nog verontrustender is het gemak waarmee Kuiper, net gepromoveerd als aardwetenschapper in Utrecht, erover praat. Deze begindertiger heeft werkelijk geen flauw benul.

De Boer: ‘Het zou best eens kunnen dat een aantal luisteraars een beetje met de oren zitten te klapperen.’

Kuiper: ‘Wij zijn juist voor meer democratie.’

De Boer: ‘Maar er ís toch democratie in het westen, of niet?’

Kuiper: ‘Het is maar net hoe je het noemt.’

Het meest in de buurt komt het gedachtegoed van Extinction Rebellion nog van links-communistische dictaturen, zoals die van Stalin en Trotski. Want wat zegt Kuiper dáár nou toch weer (rond de 50ste minuut)?

Kuiper: ‘Uiteindelijk is het heel simpel: het kapitalisme roeit zichzelf binnenkort uit. Simpelweg omdat we grootschalige problemen gaan krijgen met het verbouwen van voedsel als we op deze manier doorgaan. Daarmee roeit het kapitalisme zichzelf uit. Dit is niet is dat wij… dit is wat de wetenschap ons vertelt. Het kapitalisme roeit zichzelf uit. Dat kan iedereen zien aankomen.’

Het kapitalisme dat met zichzelf ‘vanzelf’ uitroeit, met een soort natuurwetenschappelijke wetmatigheid. Dat is precies zoals Karl Marx het zag. Met als enige verschil dat Marx de steeds grotere arm-rijkverschillen als motor achter het geheel zag – en Kuiper het klimaat.

So far, so good. Laat ze lekker denken.

Maar wat gebeurde er begin vorige eeuw, toen de revolutie maar niet vanzelf wilde komen? In de Sovjet-Unie besloot de kliek rond Trotski de geschiedenis een handje te helpen: ze pleegden een coupe, executeerden de tsaar en vestigden de bolsjewistische dictatuur. Met, jawel, een burgerraad die de wil van het volk wel eens even zou vertegenwoordigen – zelfs het jargon heeft Kuiper van de dictators afgekeken.

Frustrerend

Ik weet niet hoe het met u zit, maar ik vind het maar griezelig. Het idee van een democratie is nou net dat alle meningen worden gehoord – óók de meningen waarmee meneer Kuiper en zijn maten van Extinction Rebellion het toevallig niet eens zijn. Dat kan soms knap vervelend zijn. Zelfs zo frustrerend dat je ervoor de straat op gaat.

Maar de democratie vertrappen, dat is zoiets als de kleuter die bij spelverlies het speelbord omver gooit. Het is bovendien, zo leert de geschiedenis, een weg die maar al te gemakkelijk leidt naar dictatuur, onderdrukking en geweld.

Ik zou zeggen: als u lid bent geworden van Extinction Rebellion, zeg uw lidmaatschap gauw op. Als u zo nodig een beter klimaat wilt, prima. Maar besef dat er slecht één manier is: die van het overtuigen op argumenten. En dat er, hoe hinderlijk dat soms ook is, altijd mensen zullen zijn die het nu eenmaal anders zien.

De pest is: het is ook onze planeet. Wen er maar aan.

 

*) Na de ophef over deze blogpost heb ik deze alinea toegevoegd, en een zin die verwees naar de machtsgreep van Hitler verwijderd, omdat het erbij halen van de Tweede Wereldoorlog teveel afleidt van de inhoud van mijn klacht.

One thought on “Waarom Extinction Rebellion antidemocratische trekken heeft

  1. Ik maak me voroal zorgen over een gesprek met Ernst-Jan Kuiper op linkedin nav de podcast:

    MJ “Hoi Ernst-Jan, Ik snap de zorgen en realiseer me zeker de risico’s van een 4 graden wereld. En ik snap dat de 0 emissies in 2025 uit het voorzorgsprincipe komt, ook al is wetenschappelijk zeker geen consensus dat er bij niet behalen van dit doel miljarden doelen gegarandeerd zullen vallen. Maar ik denk dat je prima scenario’s zou kunnen maken als we over 6 jaar elk gebruik van fossiele brandstof gaan verbieden. Dan vallen er namelijk gegarandeerd miljoenen doden, en zeker in ontwikkelingslanden. Hoe zit het dan met de rechtvaardigheid? Is één dode nu beter dan 10 straks?”

    E-JK:”Dat zijn inderdaad de afwegingen inderdaad. Pijnlijk maar wel waar…”

    Met andere woorden: voor het redden van de planeet zou deze beweging bij een (nogal hypothetisch) scenario om het gebruik van alle fossiele brandstoffen tot 2025 radicaal te verbieden, op de koop miljoenen doden en extreme maatschappelijke onrust voorlief nemen. Dat is pas een eng idee…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s