Hoe een teleurstellend vaccin toch nog een mijlpaal werd

EEN CARTOON DIE een kennis me stuurde laat zien hoe wetenschapsnieuws soms kan rondstuiteren door de mallemolen van het nieuws. Aan het begin ontdekt een wetenschapper dat er een correlatie is tussen A en B, onder voorwaarden C en D. En in het laatste plaatje… Affijn, kijk zelf maar (de hele prent staat hier):

oma

Ik moest eraan denken toen er deze week zowaar eens goed nieuws uit Afrika was. Men had, zo vernam ik, een ‘wetenschappelijke mijlpaal’ bereikt in de strijd tegen malaria.

malaria vk

Een mijlpaal! Als je doorlas, kwamen er wel wat slagen om de arm, maar een mijlpaal is een mijlpaal: nog even en we hebben geen malaria meer.

Vreemd eigenlijk. Het vaccin waarover de heisa ging, een stof die nu nog gebukt gaat onder de reageerbuisnaam ‘RTS,S/AS01’ wordt immers al tientallen jaren achtervolgd door tegenslagen. Bij proefdieren werkte het nog zo goed, maar toen het op mensen werd getest, begonnen de trubbels: bijwerkingen, lage resistentie, een afnemend effect na een poosje.

De eindresultaten, opgetekend in artsenblad The Lancet, zijn dan ook bepaald tobberig. Aan de positieve kant: na drie prikken en nog een vierde prik na anderhalf jaar blijkt het vaccin aantoonbaar malariagevallen te voorkomen.

Maar aan de minder zonnige kant: het vaccin blijkt maar in 30 procent van de gevallen bescherming te bieden, veel minder dan andere vaccins, en alleen als je het vier keer toedient – kinderen die de vierde prik niet namen, hebben opeens méér kans op malaria. Bovendien waren er 22 gevallen van gevaarlijke hersenvliesontsteking als bijwerking (naast de meer voorkomende koorts en stuiptrekkingen), en gaf een expert van Artsen Zonder Grenzen te kennen dat het niet zal meevallen ouders te overtuigen: ook een kind dat ingeënt is, krijgt immers nog malaria (maar minder vaak).

Dat gaf bedrukte nieuwskoppen, vooral op de wat meer gespecialiseerde sites:

malaria nbcmalaria wsj problems

 

Maar toen de witwasmachine van het doorgeefnieuws eenmaal een beetje op gang begon te komen, begon de toon op te klaren. Er waren immers ook lichtpuntjes, signaleerden de al wat populairdere media.

malaria medicdailymalaria ap

 

Maar dát is leuk! Goed nieuws is beter dan slecht nieuws, moet ook de BBC hebben gedacht. Boven een troebel stuk vol mitsen en maren hing de Britse omroep de vlag uit:

malaria bbc

 

En die lente in de nieuwskoppen zette door. Let op hoe weer andere media het goede nieuws (het werkt wél!) voorop zetten; het slechte nieuws kwam pas daarna, een nuancering achteraf.

malaria guardianmalaria rt

 

Bij weer andere populaire media nam de tegenslag de vorm aan van een, jawel, doorbraak en een mijlpaal. Het wondermiddel zou zelfs al binnen maanden worden verstrekt!

malaria scotsman malaria independent

 

Heerlijk, die illusiemachine van het wetenschapsnieuws: je stopt er een tegenslag in en een doorbraak is wat je krijgt. Ik ben nog aan het uitvogelen welke factor hier nu precies voor de positieve draai zorgde: het land van herkomst, het lezersaantal, of gewoon de achtergrond van de journalist in kwestie?

En het vaccin – toegegeven, dat kan in theorie malariadoden voorkomen, miljoenen zelfs, hier leest u een goede (en positieve) analyse. Maar eerlijk gezegd zal het me nog benieuwen of de Wereldgezondheidsorganisatie het wondermiddel in oktober wel omarmt. ‘Alleen voor bijzondere situaties’, is de aanbeveling die je nu al zo hier en daar hoort.

Maar ach, wie maalt erom; in de headlines zijn we alweer toe aan het volgende. Hup, weer een wereldprobleem opgelost: nu nog een vaccin tegen aids, een dieet tegen kanker en een apparaat tegen overgewicht.

Nog mijlpalen gezien, iemand?

Advertisements

One thought on “Hoe een teleurstellend vaccin toch nog een mijlpaal werd

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s