Mogen deze cartoons dan óók?

AAN DE HEMELPOORT staan de drie Parijse aanslagplegers, de lopen van hun kalasjnikovs nog rokend, hun kleren vol gaten. Maar aan de deur wijst Allah over zijn schouder. Door een kier van de hemelpoort zie je de gezichten van Charb, Cabut, Wolinski en de anderen; ze lachen en vermaken zich in een orgie met naakte jongedames.

‘Sorry’, zegt Allah tegen de beteuterde terroristen, ‘Sinds die cartoonisten gisteren binnenkwamen, zijn we door al onze maagden heen.’

Zo zou mijn cartoon eruitzien als ik kon tekenen – een kunst die ik helaas niet beheers. In een andere variant (niet van mijzelf, maar van Esra Visser) zegt Allah: ‘Die 72 maagden? Nee, dat was satire.’

Verwarrend, met die cartoons. Want wat mag er nou allemaal wel en niet, nu we allemaal plechtig hebben verklaard dat we Charlie ‘zijn’?

Opeens moest ik denken aan een andere cartoonrel, die afgelopen zomer speelde in Australië. De Sydney Morning Herald verontschuldigde zich toen voor een scherpe politieke prent die de draak stak met de Israëlische aanvallen op Gaza:

Sydney-Morning-Herald

De krant bood excuses aan, maar let op de formulering: omdat de cartoon ‘een ongepast element van religie aansprak en daarin een serieuze inschattingsfout maakte’, aldus de krant. Aha: de joodse godsdienst was beledigd. Dat woog blijkbaar opeens zwaar.

Ook het stereotype beeld van de ‘jood’ in de tekening was fout, schreef de krant in reactie op de ‘widespread reader and community reaction‘ die volgde op de publicatie. ‘Er heerste de sterke opvatting dat de cartoon overeenkomsten vertoonde met illustraties die rondgingen in Nazi-Duitsland. Dat zijn dreigende cartoons, die generaties joodse mensen nog altijd achtervolgen en traumatiseren,’ aldus de krant.

De grens van de satire was, kortom, bereikt. Maar wat is nou precies het verschil met, laten we zeggen, onderstaande cartoon van Glenn McCoy? Roept die niet ook een sterk stereotype op?

muslimhate59

Om het dilemma op zijn scherpst te krijgen, is het lollig om eens wat rond te neuzen in de cartoons uit de islamitische wereld. Zo geven de spotprenten van de linkse Braziliaanse tekenaar Carlos Latuff de situatie zoals die in elk geval door veel moslims wordt gevoeld aardig weer:

B60LqqHIUAEVoyd

Dat is natuurlijk het probleem. De ongemakkelijke twee maten waarmee we meten. En nee, veel verder dan algemeenheden als ‘wie begint te schieten, zit altijd verkeerd’ kom ik eerlijk gezegd óók niet. Hoewel dat, laten we zeggen, natuurlijk geen onbelangrijk detail is.

Wél weet ik dat het met beelden altijd oppassen is. Tekeningen zijn een beproefd middel om de ander te brandmerken, te ontdoen van menselijke trekjes en een stereotype te ‘laden’, zoals dat in sociologenlingo heet. Dat kan het begin van een opmaat zijn voor geweld. Want een ontmenselijkte vijand is niet langer je medemens; daarmee kun je doen wat je wilt.

Een op het oog nogal onschuldige cartoon zoals deze:

screenshot_26

 

…moet je daarom altijd zien in met ergens in je gedachten prenten zoals deze:

B7EWhrJIgAAwbAl

Advertisements

2 thoughts on “Mogen deze cartoons dan óók?

  1. Zou het kunnen zijn dat we weten dat joden feitelijk vreselijk te pakken zijn genomen (eufemisme vh jaar) terwijl dit moslims niet feitelijk is overkomen? Vgl. een mop over de enorme domheid van deze of gene. Die vertel je wel over een politicus of zo, want mensen snappen dat het anders ligt; je vertelt die niet over een zwakbegaafde, die inderdaad niet zo slim is.

  2. Wie kent niet een variant van een cartoon waarop een Belg zich in een deadlock heeft gewurmd.
    Een kaart met op beide zijden de tekst “ZOZ”, een eenrichtingsweg welke in een lus eindigt enzovoort.
    Een lolletje, uiteraard, maar een gewone moslim zit écht in een deadlock en dat is bepaald niet lollig.
    Ga maar na: de profeet heeft alle wegen die van de islam wegleiden zorgvuldig en systematisch afgesneden.

    Op http://islam-blog.nl/fiqh-van-het-gebed-en-haar-voorwaarden-inleiding/ is het volgende te lezen.
    “De gewone moslim kan en mag niet zelf regels uit islamitische bronnen halen!”
    Deze tekst is afkomstig van de schrijver van het boek “Fiqh van het gebed en haar voorwaarden”, Imam Charif Slimani, die zichzelf blijkbaar niet als een gewone moslim beschouwt, maar als iemand die daartoe op grond van zijn gedegen kennis van die islamitische bronnen bevoegd is.
    Die kennis zal ik een imam niet ontzeggen, maar bij het bepalen van de regels voor de gewone moslim welke hij aan die kennis ontleent ontkomt hij niet aan zijn persoonlijke interpretatie daarvan. Leken kunnen zelf zien dat de islamitische teksten onder voorwaarden tot geweld oproepen, maar het is aan de imam om te bepalen of aan die voorwaarden voldaan wordt.
    Omdat in westerse landen geweld het monopoly van de democratische rechtsstaat is, begaat een imam een misdaad als hij oproept tot een staatsrechtelijke overtreding.
    Maar ook als een imam binnen de wet opereert kan hij zijn persoonlijke stempel drukken op iedere gewone moslim die hem volgt. Die moslim kan en mag daar immers niets tegen inbrengen, het is toch God die via de imam spreekt?

    Een dergelijk paternalisme is niet meer van deze tijd en belemmert de vrije ontwikkeling van de individuele en autonome mens.
    De gewone moslim kan daarom moeilijk als vrije en autonome mens gezien worden. Het beeld van een moslim is het beeld van iemand die zijn imam volgt naar waarheen die hem ook leidt. Daar moet de gewone moslim maar mee leven, ieder alternatief is voor een moslim immers niet verenigbaar met de islam.
    Of de andere vrije en autonome mensen daar genoegen mee moeten nemen is nog maar de vraag, helemaal als blijkt dat er tikkende tijdbommen tussen de islamisten zitten.
    Daar zal een cartoonist best wel treffend plaatjes bij kunnen schetsen en daar is niets mis mee want een plaatje kan meer zeggen dan duizend woorden.

    Iemand als burgemeester Aboutaleb moet wel in een enorme spagaat zitten als hij de islam wil verdedigen in een democratische rechtsstaat of een democratische rechtstaat binnen de islam.
    Het is mooi dat hij zich blijkbaar uit die islamitische deadlock geworsteld heeft, maar hij is niet bepaald een gewone moslim en het is maar de vraag of hij echt invloed op traditionele imams heeft, want daar zit volgens mij het echte probleem.
    Intussen blijkt er ook nog een gebrek aan imams te zijn en neemt men zijn toevlucht tot imams die via het internet opereren en die zich niet om enige staatsrechtelijke belemmeringen hoeven te bekommeren.
    Geloven op gezag. Niet te geloven.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s