Help! De gemeentelijke democratie verdwijnt

Gemeenteraadsvergadering in Lisse

Gemeentes krijgen steeds meer te doen. Des te zorgwekkender dat het er uitgerekend in die gemeentes steeds minder democratisch aan toe gaat.

HET ROMMELT IN de middelgrote en kleine gemeentes, het politieke achterland van de vier grote steden. Schandalen en schandaaltjes zijn er aan de orde van de dag, en burgers mopperen er meer en luider dan ooit. ‘De stedelijke democratie in CRISIS?’, formuleerde de Tilburgse bestuurskundige Laurens de Graaf onlangs in een praatje, en dat woord ‘crisis’ zette hij vet: op lokaal niveau is de democratie steeds zichtbaarder uitgehold aan het raken.

Je ziet het aan alles. Neem de opkomst. Ging bij de kamerverkiezingen twee jaar geleden nog driekwart van het electoraat naar de stembus, tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen was dat net de helft. Die opkomst kachelt bovendien al tientallen jaren achteruit: 60 procent in 1998, 58 procent in 2006, 54 procent in 2010.

Ook bij de partijen zelf kraakt de democratie in haar voegen. De ledentallen slinken, en gemeenteraadsleden zijn moeilijk te vinden. Inmiddels voert van alle gemeentes haast eenderde actief campagne om raadsleden te ronselen. Bizar eigenlijk: in plaats van een eervolle functie voor notabelen, is het raadslidmaatschap een hondenbaan geworden, corvee waarvoor nota bene zelfs het te besturen orgaan de gemeente moet smeken en zeuren.

Gevolg is dat de raadsleden in veel van de 403 gemeentes in ons land nu niet direct het neusje van de bestuurlijke zalm zijn. Onder insiders zijn de dames en heren gemeenteraadslid mikpunt op verjaardagen en bij de koffieautomaat: kennen de dossiers niet, snappen het spel niet, stelletje amateurs.

Regionale krant?

Om nog te zwijgen van die andere democratische smeerolie, de journalistieke controle. Van alle media kregen de regionale kranten de afgelopen twintig jaar de hardste klappen: de oplage verdampte met eenderde, het lezersaantal halveerde. En programma’s als Hart van Nederland ten spijt, tonen de landelijke media weinig aandrang het gat dat overblijft op te vullen. In feite heeft de journalistiek zich steeds verder teruggetrokken uit de samenleving buiten Amsterdam en Den Haag.

De oplages van regionale en landelijke kranten, geïnventariseerd door Piet Bakker.
De oplages van regionale en landelijke kranten, geïnventariseerd door Piet Bakker.

Wat resteert, zijn door geldnood en lezerskaalslag ontvolkte ‘rompredacties’. Tijd voor netwerken, journalistiek onderzoek, achtergrondstukken of het natrekken van tips hebben die niet. ‘Armoede’, schetst een oud-collega van de regionale krant desgevraagd de sfeer. ‘Bijna iedereen op de stadsredactie heeft er een taak of dorp bij.’

De arbeidsintensieve politieke journalistiek is het zwaarst getroffen. Er moet wel iets heel heftigs op de agenda staan, wil de regiokrant plaatsnemen in de meestal leegstaande ‘perstribune’ van de raadszaal. En zelfs dat laat de krant steeds vaker over aan beginnende freelancers of bijverdienende werkstudenten.

Terwijl de inzet hoger is dan ooit. Niet alleen zijn gemeentes steeds groter, ook hun takenpakket zwelt. Jeugdzorg, ouderenzorg, monumentenzorg; de gemeente krijgt er heel wat zorgen en zorgjes bij. Een rare paradox: uitgerekend de twee organen die steeds grotere delen van ons leven bepalen – Europa en de gemeente – kunnen ons steeds minder bommen.

Corruptie

Ergens is dat een goed teken. Blijkbaar is onze bemoeienis niet meer nodig; zonder bestuurder rijdt de machine ook wel. Wie zomaar ergens op de stoep gaat liggen of het vertikt gemeentebelasting te betalen, krijgt inderdaad te maken met de diensten van de collectieve sector, helemaal vanzelf.

Maar keerzijdes zijn er ook. Waar de kat van huis is dansen de muizen op tafel, en in de gemeentes lijken vooral de projectontwikkelaars, ondernemers en middenstanders te profiteren. Talloos zijn de voorvallen waar de gemeente knarsetandend ongewenste bouwprojecten zag doorgaan, vergunningen moest gedogen of zelfs de portemonnee moest trekken, nadat de eerste de beste vrije jongen ze juridisch pootje lichtte.

En dan zijn er de ambtenaren, in elke democratie een machtsblok op zich. In hoeverre blijven die nog loyaal aan een steeds onberekenbaardere raad met een steeds smallere machtsbasis? Als de bestuurder in slaap dommelt, moet het apparaat toch verder. Het gevolg zijn uitwassen, van eigenzinnige ambtenaren die gewoon hun zin doordrijven tot wethouders die openlijk oorlog voeren met hun ambtenaren.

Intussen stijgt de corruptie. Jaarlijks worden er in ons land zo’n 130 corruptiezaken onderzocht, waarvan iets minder dan de helft uitmondt in strafrechtelijke vervolging. Daarbij gaat het niet om duistere types die op de parkeerplaats enveloppen uitwisselen; denk eerder aan de veel subtielere ruilhandel in invloed, goodwill en macht. Het raadslid blijkt dan opeens opdrachten te krijgen van de gemeente als aannemer, de wethouder informatie door te spelen aan de middenstand, de ambtenaar pandjes onderhands door te verkopen aan het bouwbedrijf.

Kafkaëske verordeningen

In de middelgrote gemeente waar ik zelf woon, worden de gevolgen van het democratisch verval inmiddels zichtbaar in het openbare leven. Een bouwput die maar niet vol komt. Infrastructuur die er wel-niet-wel-tóch-niet komt. Een nieuw gebouwde parkeergarage die leegstaat. Soms vallen er brieven in de bus met malle, kafkaëske verordeningen; af en toe zie je ergens op straat wat mannen samendrommen om een contract of opening te beklinken.

De democratie sijpelt weg zoals ze is gekomen: door de kieren van Nederland, de kleinste gemeente het eerst. Hoe lang nog voordat ook ons land begint te dalen op de ranglijsten van democratieën, stapje voor stapje in de richting van Wit-Rusland, Noord-Korea en Togo?

Eerst maar eens stemmen. De vakjes op het stembiljet lijken druppels op een gloeiende plaat. Je zou haast vergeten dat ze ook de zandkorrels zijn waaruit het bouwsel van de democratie is opgetrokken.

Advertisements

One thought on “Help! De gemeentelijke democratie verdwijnt

  1. PvdA: Een Roos uit eigen doos.
    Posted on March 9, 2014 by Steve Brown
    Diederik Roos
    Politie waarschuwt voor ‘Roest PvdA-bendes’ die nu weer stelend, liegend en bedriegend door de Gemeentes trekken.

    ( van onze ‘Rode-Rozen-Leugen Verkiezing- Campagne’ redactie)

    AmsterdamNoir- Een Stem op de PvdA is een stem op ‘Ijdeltuit Ronald Plasterk’ en is een Stem op handhaving Luxe-Wachtgeld regeling voor Ronald en zijn corrupte partijgenoten.
    De PvdA deelt deze dagen maar liefst ander half miljoen rozen uit op straat. Aan Rode Rozen geld geen gebrek. Geld voor hongerende kinderen was er de afgelopen twee jaar niet in De Haag waar de PvdA samen met de ‘VVD-Misdaadgroep’ de bezuinig scepter zwaait over de ruggen van de eerlijke gewone burger. Maar nu kan u onverhoeds worden lastig gevallen door die ‘Schobbejak strak in pak’ ( 2000,- euro) de PvdA ‘Playboy Diederik Samsom ‘met rozen op straat. U krijgt die PvdA-Roos uit eigen Doos.

    Continue reading → Volksnieuws uit Amsterdam-Noir

    zie: http://stevenbrownsblog.wordpress.com/2014/03/09/pvda-een-roos-uit-eigen-doos/#more-19251

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s