Hoe ‘geheimzinnige homoseksuele Viking-rune’ wereldnieuws werd

Het is, natuurlijk, een prachtig verhaal voor Valentijnsdag. In Noorwegen is een student erin geslaagd een middeleeuws geheimschrift te kraken waarover wetenschappers zich al tientallen jaren het hoofd breken, zo meldden diverse media de afgelopen dagen.

En, mooier nog, wat las de student toen hij de code eindelijk doorgrondde? ‘Kus me’. Een roerende liefdesverklaring vanuit de middeleeuwen. En dat op Valentijnsdag.

‘De Vikingen gebruikten gecodeerde runen voor romantische boodschappen’, kopte nieuwsdienst UPI. ‘Wetenschapper ontrafelt wat een Valentijn zijn geliefde 900 jaar geleden zei’, stak in de VS de nieuwsdienst GlobalPost van wal.

Image
De gecodeerde rune: overigens níét de rune met de vermoede ‘kus me’ boodschap.

Ja, je grootmoeder onder een mistletoe. Het zou niet de eerste Valentijnsdag zijn waarop de liefde wordt misbruikt om reclame te maken voor onderzoek. In 2004 vonden astronomen uitgerekend op V-dag een diamanten planeet in de ruimte! En wat een toeval dat psychologen net gisteren ontdekten dat vrijgezel zijn goed is voor een mens.

Gelukkig bestaat ‘runoloog’ Jonas Nordby echt. En al is hij geen student maar een grijzende wetenschapper verbonden aan de Universiteit van Oslo die bezig is aan zijn promotieonderzoek, het klopt ook echt dat hij de zogeheten ‘Jötunvillur-code’ heeft gekraakt, een geheimschrift dat de oude Noren soms gebruikten om boodschappen te versleutelen.

Maar daar houdt elk waarheidsgehalte dan ook op.

U moet weten: de oude Noren kenden niet één, maar talloze geheimschriften. Waarschijnlijk was dat een vrij normale manier van communiceren in een tijd dat je niet eens enveloppen had, en een vorm van spelen met taal bovendien.

De code die Nordby ontrafelde, is er dan ook één van de vele: zijn onderzoek gaat over 80 codeberichten, en de Jötunvillur-code werd maar in 9 daarvan gebruikt. De romantische boodschap ‘kus me’ was allang bekend, en geschreven in een andere, al bekende code. Het is bovendien niet helemaal zeker of er wel ‘kus me’ staat.

En ga zo maar door. Een ‘doorbraak’ is de ontcijfering niet: Nordby’s ontdekking is vooral interessant voor specialisten. En ondanks de formulering dat ‘wetenschappers zich al tientallen jaren het hoofd braken’ over de code, is er in de hele wetenschappelijke vakliteratuur van de laatste twintig jaar welgeteld één publicatie te vinden waarin de Jötunvillur-code wordt genoemd.

En o ja, zei iemand daar nou ‘Vikingen’? ‘Dat is natuurlijk verkeerd’, mailt Nordby desgevraagd. ‘Maar ik ben er wel aan gewend dat alles in het Scandinavische verleden al snel verandert in een ‘Viking-ding’.’

Interessant hoe zulke verhalen tot stand komen, in het echoënde spiegelpaleis van het internet. Het begon allemaal ‘door toeval’, meldt Nordby, toen hij een lezing hield in een museum in Oslo. Een journalist van het Noordse wetenschappelijke platform Forskning was toevallig van de partij en schreef er een lang en interessant artikel over. ‘Mijn onderzoek is nog gaande, dus ik heb helaas nog niets gepubliceerd’, aldus Nordby.

Vanaf dat punt raakte het verhaal langzaam verstrikt in het zwaartekrachtveld van het wereldnieuws. Er bleek sprake van hele hordes ‘wetenschappers’ die al ‘tientallen jaren’ op zoek zijn naar de betekenis van deze ‘mysterieuze, 900 jaar oude Vikingcode’.

Tot er met koeienletters in de Britse kranten staat: “‘Kus me!’: Experts kraken eindelijk 900-jaar oude Noorse code en onthullen een antieke liefdesboodschap.”

‘En ik zie nu net dat het zelfs al verder is gegaan’, mailt Nordby, ‘en is veranderd in een homoseksuele boodschap.’ Hij verwijst naar een nieuwsartikel dat inderdaad in alle ernst stelt dat dat de ‘gewelddadige Noorse cultuur’ volgens de rune een ‘nichterige speelsheid’ zou hebben.

Mensen houden nu eenmaal van mooie verhalen. En als het verhaal uit zichzelf niet mooi genoeg is, verzinnen we het plot gewoon zelf.

In ons tijdperk van ‘non-scripted’ en ‘scripted reality’ is de werkelijkheid zélf een soort gecodeerde boodschap geworden. Een knappe runen-ontcijferaar die daar nog wijs uit wordt.

Advertisements

One thought on “Hoe ‘geheimzinnige homoseksuele Viking-rune’ wereldnieuws werd

  1. Het zou niet de eerste runenontcijfering zijn die een liefdesverklaring bleek: Jules Verne laat iemand “ik bemin u innig” lezen (Naar het middelpunt der aarde).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s